Przez ponad miesiąc na terenie starego cmentarza Hołoskiewskiego trwała wspólna ukraińsko-polska ekspedycja. Archeolodzy i naukowcy badali miejsce pochówku żołnierzy Wojska Polskiego i niemieckiego Wehrmachtu, którzy zginęli w walkach o Lwów we wrześniu 1939 roku. O tym poinformowali w biurze prasowym Lwowskiej Rady Miejskiej.
Podczas badań obszaru o powierzchni około 260 m kw. specjaliści odkryli 133 indywidualne pochówki. Łącznie ekshumowano szczątki 115 żołnierzy Wojska Polskiego i 18 żołnierzy armii niemieckiej.
Jak opowiadał kierownik organizacji pozarządowej „Towarzystwo Poszukiwania Ofiar Wojny „Pamięć” Lubomir Horbacz, wszyscy żołnierze byli pochowani w oddzielnych grobach w trzech gęstych rzędach bez standardowych przejść między nimi. Prawdopodobnie chowani byli przez miejscowych mieszkańców. Naukowcy sprawdzili teren pod kątem obecności czwartego rzędu, jednak więcej pochówków nie odkryto.
Łącznie podczas ekshumacji specjaliści odkryli około 2900 przedmiotów. Wśród nich – elementy wojskowej uniformów, wyposażenia, atrybutów religijnych i rzeczy osobistych.
Rozróżnienie przynależności poległych do tej czy innej armii umożliwiły przede wszystkim zachowane guziki i inne elementy umundurowania.
Czy wśród poległych byli Ukraińcy?
Wśród żołnierzy Wojska Polskiego znaleziono tylko siedem żetonów identyfikacyjnych (sześć z nich było wypełnionych). Po imionach, nazwiskach i podanym wyznaniu ustalono, że byli to żołnierze polskiej narodowości i katolickiego wyznania.
Jeden żeton okazał się niewypełniony – może to świadczyć o tym, że mężczyzna został zmobilizowany tuż przed walkami i nie zdążył wpisać danych. Przy jego szczątkach znaleziono greckokatolicki krzyżyk. Według słów Lubomira Horbacza, potwierdza to, że poległy był Ukraińcem.
Jeśli chodzi o żołnierzy niemieckich, siedmiu z nich miało identyfikatory. Wszystkie należały do 98. pułku 1. Dywizji Górskiej niemieckiego Wehrmachtu, która toczyła walki z polskim garnizonem od zachodniej strony Lwowa.
Gdzie zostaną pochowani polegli?
Żołnierze Wehrmachtu zostali przekazani przedstawicielom organizacji Volksbund, która zajmuje się poszukiwaniem i pochówkiem szczątków żołnierzy niemieckich. Zostaną oni pochowani na zbiorowym cmentarzu wojskowym we wsi Potelycz na Lwowszczyźnie.
Żołnierze Wojska Polskiego zostaną pochowani na cmentarzu w Mościskach. Obecnie specjaliści pobrali próbki tkanki kostnej do badań DNA, aby ustalić tożsamość poległych i odnaleźć ich krewnych.
Kontekst i historia poszukiwań
Prace ekshumacyjne na cmentarzu Hołoskiewskim rozpoczęły się 25 sierpnia. W skład wspólnej ekspedycji wchodziło około 30 specjalistów: przedstawiciele organizacji pozarządowej „Towarzystwo Poszukiwania Ofiar Wojny „Pamięć”, Instytutów Pamięci Narodowej Ukrainy i Polski, a także centrum memoriałowo-poszukiwawczego „Dołja”.
Pierwsze badania tego terenu Polski Instytut Pamięci Narodowej zainicjował jeszcze w 2010 roku, a w 2019 roku poszukiwacze ostatecznie zlokalizowali granice cmentarza wojskowego. Praktyczny etap ekshumacji stał się możliwy po wznowieniu ukraińsko-polskiego dialogu w kwestiach pamięci historycznej.
Czytaj także: W Roztoczu odnawiają pałac z XVIII wieku: inwestycje sięgną 15 mln euro.
Przypominamy, że jest to już drugi podobny etap pochówku żołnierzy Wojska Polskiego, którzy zginęli podczas obrony Lwowa w 1939 roku. Pierwszy odbył się w sierpniu 2025 roku na terenie byłego cmentarza na Zboiskach, gdzie odkryto szczątki 34 bojowników.
