A co, jeśli po Lwowie będzie można poruszać się pociągiem?

Niedawno, po spotkaniu „Twojego Miasta” o Lwowie jako węźle transportowym, jednym z głównych tematów dyskusji stała się propozycja zlikwidowania odrębnego Dworca Podmiejskiego. Wszakże uważam, że teraz ważne jest, by porozmawiać także o innym – tym, jak widzimy przyszłość Dworca Głównego Lwowa i co proponujemy z nim zrobić.

Co jest nie tak z dworcem obecnie i jak można to zmienić

Historyczny budynek Dworca proponujemy zachować na potrzeby muzealne, wystawiennicze lub inną przestrzeń kulturalną. Natomiast od zachodniej i wschodniej strony dworca proponujemy urządzić dwa nowoczesne, inkluzywne hole pasażerskie z bezpośrednim dostępem do wysokich peronów.

Obecny budynek ma kilka problemów. Jego podłoga jest o pięć-sześć stopni wyższa od poziomu placu, dlatego urządzenie w pełni bezbarierowego dostępu jest trudne. Tunele pod peronami są wąskie i niskie oraz nie są przystosowane do wzrostu liczby pasażerów. A konstrukcja debarkaderu utrudnia montaż schodów ruchomych i wind.

Nasza koncepcja zakłada modernizację peronów i dostępu do nich, montaż schodów ruchomych i wind, a także urządzenie osobnego peronu dla pociągów europejskiego rozstawu torów 1435 mm.

Jednocześnie chodzi nie tylko o przebudowę dworca. Każdy z dwóch holi będzie miał własny peron Lwowskich Linii – miejskiego transportu kolejowego. Pociągi przejeżdżające przez Lwów będą miały tutaj dwa miejskie przystanki.

To ułatwi przesiadki pasażerom dalekobieżnym, a mieszkańcy pobliskich dzielnic będą mogli korzystać z kolei jak ze zwykłego transportu publicznego. Wschodni przystanek będzie obsługiwał dzielnicę ulicy Zaliznycznej, zachodni – dzielnicę Horodockiej, centrum handlowe „Skrynia” oraz przyszłą zabudowę między ulicami Czerniowiecką i Horodocką.

W tej koncepcji Dworzec Główny przestaje być jedynie miejscem, do którego trzeba specjalnie przyjechać, aby wsiąść do pociągu. Kolej sama staje się częścią miejskiego transportu publicznego.

Dlaczego wtedy Dworzec Podmiejski staje się zbędny

„Likwidacja” Dworca Podmiejskiego nie jest celem samym w sobie, lecz skutkiem przejścia do ekonomicznie bardziej opłacalnego modelu przewozów kolejowych.

Lwowski węzeł kolejowy łączy linie niezelektryfikowane i odcinki z dwoma systemami zasilania: prądem zmiennym 25 kV i stałym 3 kV. Ich połączenie znajduje się na stacji Lwów, co utrudnia ruch tranzytowy i w tradycyjnym modelu wymaga zmiany trakcji.

Nowoczesne pociągi mogą pracować z różnymi systemami zasilania, a przy obecności magazynów energii – pokonywać poszczególne odcinki trasy autonomicznie.

Dworzec Podmiejski swego czasu stworzono dla pociągów kierunku zachodniego, m.in. po to, by odciążyć Dworzec Główny od ruchu podmiejskiego. Jednak to rozwiązanie faktycznie podzieliło system transportowy miasta.

Pasażerowie, którzy chcą przesiąść się z pociągu podmiejskiego do pociągu dalekobieżnego lub odwrotnie, muszą pokonać odległość między dwoma dworcami. Jeszcze ważniejszy problem polega jednak na tym, że trasy pociągów podmiejskich faktycznie kończą się we Lwowie, zamiast przebiegać przez miasto i zapewniać wygodne połączenia między jego dzielnicami.

Pasażer, który przyjechał z kierunku wschodniego, nie może tym samym pociągiem kontynuować podróży do przystanków na zachód od stacji Lwów – i odwrotnie.

Właśnie tranzyt przez Lwów pozwala wykorzystywać kolej nie tylko do połączenia obwodu z miastem, ale także do szybkiego przemieszczania się między różnymi dzielnicami Lwowa i miejscowościami aglomeracji.

Przeniesienie styku systemów zasilania poza centralną część węzła oraz wykorzystanie nowoczesnego taboru pozwalają wyeliminować przyczynę techniczną, dla której trasy dziś kończą się we Lwowie.

W takim modelu ślepy Dworzec Podmiejski traci swoją funkcję transportową.

Dlatego pytamy nie „Co należy zrobić z Dworcem Podmiejskim?”, a "Jak zorganizować kolejowy transport publiczny, aby był wygodny dla pasażerów i ekonomicznie uzasadniony dla miasta, gmin obwodu oraz miejscowości w strefie obsługi Lwowskiej Kolei?"

Jeśli do ruchu przelotowego nie jest już potrzebny dworzec kolejowy typu tupikowego, jego teren można wykorzystać na inne cele. Na przykład rozbudować muzeum techniki kolejowej. Jednocześnie, biorąc pod uwagę położenie działki, miasto może znaleźć dla niej bardziej wartościowe zastosowanie.

Jaka dokładnie ma być nowa funkcja tego terenu, zdecydują wspólnie gmina Lwów oraz użytkownik działki – AT "Ukrzaliznycia".

To jest tylko jeden fragment znacznie większego projektu

Przykład z dwoma dworcami pokazuje, dlaczego poszczególnych rozwiązań nie należy rozpatrywać w oderwaniu od całego projektu. Aby zrozumieć ich logikę, trzeba widzieć, jak działają razem.

Ważne jest, że nie chodzi wyłącznie o pomysły czy wstępną koncepcję. Od 2018 roku opracowujemy kompleksową transformację lwowskiego węzła transportowego, która obejmuje sześć projektów partnerstwa publiczno-prywatnego. Po raz pierwszy zgłoszono je do rozpatrzenia jako propozycje PPP w 2021 roku. Po dopracowaniu 22 października 2025 roku propozycje przekazano Radzie Ministrów Ukrainy za pośrednictwem Ministerstwa Rozwoju Gmin i Terytoriów, a także Lwowskiej Radzie Miejskiej.

Przewiduje się, że te propozycje będą oceniane równolegle z przygotowaniem długoterminowej strategii rozwoju lwowskiego węzła kolejowego. Pozwoli to rozpatrywać konkretne rozwiązania w kontekście przyszłości całego systemu kolejowego Lwowa.

Chodzi o sześć odrębnych, lecz wzajemnie powiązanych projektów PPP. Ich kompleksowa realizacja zakłada:

— podział infrastruktury węzła lwowskiego według priorytetu ruchu pasażerskiego i towarowego, usunięcie wąskich gardeł oraz przeniesienie głównego ruchu towarowego z centralnej części Lwowa;

— utworzenie "Kolejowego Serca": nowego głównego ciągu towarowego Krasne—Dublany, drugiego etapu północnej obwodnicy towarowej, rekonstrukcję stacji rozrządowych Kleparów i Lwów, utworzenie infrastruktury dla pociągów towarowych toru 1435 mm oraz frontów przeładunkowych między pociągami 1435 i 1520 mm;

— utworzenie infrastruktury dla pociągów pasażerskich 1435 i 1520 mm oraz systemu z czterech głównych terminali pasażerskich: Lwowskiego Międzynarodowego Portu Komunikacyjnego w Sknyliowie, zintegrowanego z lotniskiem, Lwów-Główny, Podzamcze i Czerwona Kalina;

— rozbudowę sieci przystanków kolei publicznego transportu zbiorowego oraz utworzenie operatora "Lwowskie Linie";

— utworzenie optymalnego anklawy torów 1435 mm, który bezpośrednio integruje węzeł lwowski z europejską siecią TEN-T i jednocześnie zapewnia funkcjonowanie składowej pasażerskiej i towarowej węzła;

— utworzenie terminalu lotniczego do przewozów towarowych z bezpośrednim dostępem do węzła torów 1435/1520 mm;

— rozwój małoruchowych lotnisk i przyległych terenów jako składowych "Lwowskiej Doliny Aerokosmicznej".

Wszystkie te rozwiązania to części jednego systemu transportowego, który ma wzmocnić rozwój gospodarczy i społeczny Lwowa, obwodu i regionu jako całości.

Dzięki położeniu geograficznemu Lwów ma znaczny potencjał transportowy. Integracja węzła kolejowego z transeuropejską siecią TEN-T może pomóc go zrealizować i wzmocnić rolę miasta jako centrum kulturalnego, naukowego, produkcyjnego i transportowego regionu. Od tego, jak rozwinie się ta sieć, zależy, czy Lwów wykorzysta tę możliwość.

Ważne jest też pytanie o finansowanie. Czy miasto ma stale liczyć na dotacje, czy może stworzyć ekonomicznie samowystarczalny model, który będzie przynosił dochód społeczności, wzmacniał konkurencyjność regionu i pozwoli przyciągnąć inwestycje na warunkach partnerstwa publiczno-prywatnego?

O tych decyzjach, ich logice, zaletach, wadach i możliwych alternatywach chcę szczegółowiej opowiedzieć w kolejnych publikacjach. Dlatego przygotowaliśmy dla "Твого міста" cyklu autorskich materiałów, w których kolejno przedstawimy cały projekt transformacji Lwowskiego węzła transportowego, wyjaśnimy logikę poszczególnych decyzji i związki między nimi. Chcemy nie tylko wyjaśnić proponowane zmiany, ale też otworzyć przestrzeń na merytoryczną i społeczną dyskusję, konstruktywną krytykę oraz poszukiwanie rozwiązań, które uczynią projekt lepszym.

Przy okazji, "Твоє місто" zorganizowało spotkanie z ekspertami na temat tego, co przeszkadza Lwowowi stać się hubem transportowym. Pełną rozmowę można przeczytać tutaj.

Felieton autorski odzwierciedla subiektywne stanowisko autora. Redakcja "Твого міста" nie zawsze podziela poglądy wyrażone w felietonach i jest gotowa dać osobom o odmiennym zdaniu możliwość rzeczowej odpowiedzi.